(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.250. అధ్యాయః 250
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
పార్వత్యా మహేశ్వరంప్రతి స్త్రీధర్మకథనం॥ 1 ॥ నారదేన కృష్ణంప్రతి ఉమామహేశ్వరసంవాదానువాదోపసంహారః॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

పతిమత్యా దివారాత్రం వృత్తాంతం శ్రూయతాం శుభం।
పత్యుః పూర్వం సముత్థాయ ప్రాతఃక్రమ సమాచరేత్॥ 13-250-1(91292)
పత్యుర్భావం విదిత్వా తు పశ్చాత్సంబోధయేత్తు తం।
నిత్యం పౌర్వాహ్ణికం కార్యం స్వయం కుర్యాద్యథావిధి॥ 13-250-2(91293)
నివేద్య చ తథాఽఽహారం యథా సంపద్యతామితి।
తథైవ కుర్యాత్తత్సర్వం యథా పత్యుః ప్రియం భవేత్॥ 13-250-3(91294)
యథా భర్తా తథా నారీ గురూణాం ప్రతిపద్యతే॥ 13-250-4(91295)
శుశ్రూషాపోషణవిధౌ పతిప్రియచికీర్షయా।
భర్తుర్నిష్క్రమణే కార్యం సంస్మరేదప్రమాదతః॥ 13-250-5(91296)
ఆగతం తు పతిం దృష్ట్వా సహసా పరిచారణం।
స్వయం కుర్వీత సంప్రీత్యా కాయశ్రమహరం పరం॥ 13-250-6(91297)
పాద్యసనాభ్యాం శయనైర్వాక్యైశ్చ హృదయప్రియైః।
అతిథీనామాగమేన ప్రీతియుక్తా సదా భవేత్॥ 13-250-7(91298)
కర్మణా వచనేనాపి తోషయేదతిథీన్సదా।
మంగలం గృహశౌచం చ సర్వోపకరణాని చ॥ 13-250-8(91299)
సర్వకాలమవేక్షేత కారయంతీ చ కుర్వతీ।
ధర్మకార్యే తు సంప్రాప్తే తద్వద్ధర్మపరా భవేత్॥ 13-250-9(91300)
అర్థకార్యే పునర్భర్తుః ప్రమాదాలస్యవర్జితా।
సా యత్నం పరమం కుర్యాత్తస్యి సాహాయ్యకారణాత్॥ 13-250-10(91301)
ధురంధరా భవేద్భర్తుః సాధ్వీ ధర్మార్థయోః సదా।
విహారకాలే వై భర్తుర్జ్ఞాత్వా భావం హృది స్థితం॥ 13-250-11(91302)
అలంకృత్య యథాయోగం మందహాససమన్వితం।
వాక్యైర్మధురసంయుక్తైః స్మయంతీ తోషయేత్పతిం॥ 13-250-12(91303)
కఠోరాణి న వాచ్యాని అన్యథా ప్రమదాంతరే।
యస్యాం కామీ భవేద్భర్తా తస్యాః ప్రీతికరీ భవేత్॥ 13-250-13(91304)
అప్రమాదం పురస్కృత్య మనసా తోషయేత్పతిం।
అనంతరమథాన్యేషాం భోజనావేక్షణం చరేత్॥ 13-250-14(91305)
దాసీదాసబలీవర్దాంశ్చండాలం చ శునస్తథా।
అనాథాన్కృపణాంశ్చైవ భిక్షుకాంశ్చ తథైవ చ।
పూజయేద్బలిభైక్షేణ పత్యుర్ధర్మం వివర్ధయేత్॥ 13-250-15(91306)
కుపితం వాఽర్థహీనం వా శ్రాంతం వోపచరేత్పతిం।
యతా స తుష్టః స్వస్థశ్చ తథా సంతోషయేత్పతిం॥ 13-250-16(91307)
యథా కుటుంబచింతాయాం వివాదే వాఽర్థసంచయే।
ఆహూతా తత్సహాయార్థం తథా ప్రియహితం వదేత్॥ 13-250-17(91308)
అప్రియం చ హితం బ్రూయాత్తస్య ధర్మార్థకాంక్షయా।
ఏకాంతచర్యాకథనం కలహం వర్జయేత్పరైః॥ 13-250-18(91309)
బహిరాలోకనం చైవ మోహం వ్రీడాం చ పైశునం।
బహ్వాశిత్వం దివాస్వప్నమేవమాది వివర్జయేత్॥ 13-250-19(91310)
రహస్యేకాసనం సాధ్వీ న కుర్యాదాత్మజైరపి।
యద్యద్దద్యాన్నియత్స్వేతి న్యాసవత్పరిపాలయేత్॥ 13-250-20(91311)
విస్మృతం వాఽపి యద్ద్రవ్యం ప్రతిపద్యాత్స్వశౌచతః।
యత్కించిత్పతినా దత్తం లబ్ధ్వా తత్సా సుకీ భవేత్॥ 13-250-21(91312)
అతీవాజ్ఞామతీర్ష్యాం చ దూరతః పరివర్జయేత్।
బాలవద్వృద్ధవద్భార్యా సదైవానుచరేత్పతిం॥ 13-250-22(91313)
భార్యాయా వ్రతమిత్యేవ కర్తవ్యం సతతం విభో।
ఏతత్పతివ్రతావృత్తముక్తం దేవ సమాసతః॥ 13-250-23(91314)
న చ భోగే న చైశ్వర్యే న సుఖే న ధనే తథా।
స్పృహా యస్యాస్తథా భర్తుః సా నారీణాం పతివ్రతా॥ 13-250-24(91315)
పతిర్హి దైవతం స్త్రీణాం పతిర్బంధుః పతిర్గతిః।
నాన్యం గతిమహం పశ్యే ప్రమదాయా యథా పతిః॥ 13-250-25(91316)
జాతిష్వపి చ వై స్త్రీత్వం విశిష్టం మే మతిః ప్రభో।
కాయక్లేశేన మహతా పురుషః ప్రాప్నుయాత్ఫలం।
తత్సర్వం లభతే నారీ సుఖేన పతిపూజయా॥ 13-250-26(91317)
యథాసుఖం పతిమతీ సర్వం పత్యనుకూలతః।
ఈదృశం ధర్మసాకల్యం పశ్య త్వం ప్రమదాం ప్రతి।
ఏతద్విసృజ్య పచ్యంతే కుస్త్రియః పాపమోహితాః॥ 13-250-27(91318)
తపశ్చర్యా చ దానం చ పతౌ తస్యాః సమర్పితం।
రూపం కులం యశస్తేజః సర్వం తస్మిన్ప్రతిష్ఠితం॥ 13-250-28(91319)
ఏవం వ్రతసమాచారాః స్వవృత్తేనైవ శోభనాః।
స్వభర్త్రా చ సమ గచ్ఛేత్పుణ్యలోకాన్సుకర్మణా॥ 13-250-29(91320)
వృద్ధో విరుపో బీభత్సో ధనవాన్నిర్ధనోఽపి వా।
ఏవంభూతోపి వై భర్తా స్త్రీణాం భూషణముత్తమం॥ 13-250-30(91321)
ఆఢ్యం వా రూపయుక్తం వా విరూపం ధనవర్జితం।
యా పతిం తోషయేత్సాధ్వీ సా పత్నీనాం విశిష్యతే॥ 13-250-31(91322)
దరిద్రాంశ్చ విరూపాశ్చ ప్రమూఢాన్కుష్టసంయుతాన్।
పతీనుపచరేల్లోకానక్షయాన్ప్రతిపద్యతే॥ 13-250-32(91323)
ఏవం ప్రవర్తమానాయాః పతిః పూర్వం ంరియేత చేత్।
తదాఽనుమరణం గచ్ఛేత్పునర్ధర్మం చరేత వా॥ 13-250-33(91324)
ఏతదేవం మయా ప్రోక్తం స్త్రియస్తు బహుధా స్మృతాః।
దేవదానవగంధర్వా మనుష్యా ఇతి నైకధా॥ 13-250-34(91325)
సౌంయశీలాః శుభాచారాః సర్వాస్తాః సంభవంతి చ।
యథా శుభం ప్రవక్ష్యామి స్త్రీణాం ధర్మం మహేశ్వర॥ 13-250-35(91326)
ఆసుర్యశ్చైవ పైశాచ్యో రాక్షస్యశ్చ భంతి హి।
తాసాం వృత్తమశేషేణ శ్రూయతాం లోకకారణాత్॥ 13-250-36(91327)
న్యాయతో వాఽన్యథా ప్రోక్తా భావదోషసమన్వితాః।
భర్తౄనుపచరంత్యేవ రాగద్వేషబలాత్కృతాః॥ 13-250-37(91328)
స్వధర్మవిముఖా భూత్వా ప్రదూష్యంతి యతస్తతః।
ప్రవృద్దవిషయా నిత్యం ప్రతికూలం వదంతి చ॥ 13-250-38(91329)
అర్థాన్వినాశయంత్యేవం న గృహ్ణంతి హితం క్వచిత్।
స్వబుద్ధినిరతా భూత్వా జీవంతి చ యథా తథా॥ 13-250-39(91330)
గుణవత్యః క్వచిద్భూత్వా పతిధర్మపరా ఇవ।
పునర్భవంతి పాపిష్ఠా విషమం వృత్తమాస్థితాః॥ 13-250-40(91331)
అనవస్థితమర్యాదా బహువేషా వ్యవస్థితాః।
అసంతుష్టాశ్చ లుబ్ధాశ్చ ఈర్ష్యాక్రోధయుతా భృశం॥ 13-250-41(91332)
భోగప్రియా హితద్వేష్యాః కామభోగపరాయణాః।
ప్రాయశోఽనృతభూయిష్ఠా గురూణాం ప్రతిలోమకాః॥ 13-250-42(91333)
ఏవంవృత్తసమాచారా ఆసురం భావమాశ్రితాః।
అపకారపరా నిత్యం సతతం కలహప్రియా॥ 13-250-43(91334)
పరుషా రుక్షవచనా నిర్ఘృణా నిరపత్రపాః।
నిఃస్నేహాః క్రోధనాశ్చైవ భర్తృపుత్రస్వబంధుషు॥ 13-250-44(91335)
ఘోరా మాంసప్రియా నిత్యం హసంతి చ రుదంతి చ।
పతీన్వ్యభిచరంత్యేవ దుర్మార్గేణ యథా తథా।
బంధుభిర్భర్త్సితా భూత్వా గృహకార్యాణి కుర్వతే॥ 13-250-45(91336)
అథవా భర్త్సితా దేవ నివృత్తాః స్వేషు కర్మసు।
తథైవాత్మవధం ఘోరం వ్యవస్యేయుర్న సంశయః॥ 13-250-46(91337)
నిర్దయా నిరనుక్రోశాః కుటుంబార్థవిలోపకాః।
ధర్మర్థరహితా ఘోరాః సతతం కుర్వతే క్రియాః॥ 13-250-47(91338)
అనర్థే నిపుణాః పాపాః పరప్రాణేషు నిర్దయాః।
ఏవంయుక్తసమాచారాః స్త్రియః పైశాచమాశ్రితాః॥ 13-250-48(91339)
అపరా మోహసంయుక్తా నిర్లజ్జా రోదనప్రియాః।
అశుద్ధా మలదిగ్ధాంగ్య పానమాంసరతా భృశం।
వదంత్యనృతవాక్యాని హసంతి విలపంతి చ। 13-250-49(91340)
దుష్పసాదా మహాక్రోధాః స్వప్నశీలా నిరంతరం।
తామస్యో నష్టతత్వార్థా మందశీలా మహోదరాః।
భుంజతే వివిధం సిద్ధం భోజనం తీవ్రసంభ్రమాః॥ 13-250-50(91341)
గుణరూపవయోయుక్తం పతిం కామినముత్తమం।
హిత్వాఽన్యేనైవ గచ్ఛంతి సర్వధా భృశతాపితాః॥ 13-250-51(91342)
నిర్లజ్జా ధర్మసందిగ్ధాః ప్రతికూలాః సమంతతః।
ఏవంరూపసమాచారాః స్త్రియో రాక్షసమాశ్రితాః॥ 13-250-52(91343)
ఏవంవిధానాం సర్వాసాం న పరత్ర మహాసుఖం।
నరకాద్విప్రముక్తానాం మానుష్యం దుర్లభం భవేత్॥ 13-250-53(91344)
కష్టం తత్రాపి భుంజంతే స్వకృతం దుఃఖజం బహు।
దరిద్రాః క్లేశభూయిష్ఠా విరూపాః కుత్సితాః పరైః।
విధవా దుర్భగా వాఽపి లభంతే దుఃఖమీదృశం॥ 13-250-54(91345)
శతవర్షసహస్రాణి నిరయం వ్యభిచారిణీ।
వ్రజేత్పతిం చ పాపేన సంయోజ్య స్వకులం తథా॥ 13-250-55(91346)
ఏతద్విజ్ఞాయ పతితం పునశ్చేద్ధితమాత్మనః।
కుర్యాద్భర్తారమాశ్రిత్య తథా ధర్మవమాప్నుయాత్॥ 13-250-56(91347)
అతిసంయాంతి తాఁల్లోకాన్పుణ్యాన్పరమశోభనాన్।
అవమత్య చ యాః పూర్వం పతిం దుష్టేన చేతసా॥ 13-250-57(91348)
వర్తమానాస్చ సతతం భర్తౄణాం ప్రతికూలతః।
భర్త్రానుమరణం కాలే యాః కుర్వంతి తథావిధాః॥ 13-250-58(91349)
కామాత్క్రోధాద్భయాల్లోభాదపహాస్యా భవంతి తాః।
ఆదిప్రభృతి కుస్త్రీణాం తథాఽనుమరణం వృథా॥ 13-250-59(91350)
ఆదిప్రభృతి యా సాధ్వీ పత్యుః ప్రియపరాయణా।
ఊర్ధ్వం గచ్ఛతి సా పూతా భర్త్రాఽనుమరణం గతా॥ 13-250-60(91351)
ఏవం మృతాయా వై లోకానహం పశ్యామి చక్షుషా।
స్పృహణీయాన్సురగణైర్యాన్గచ్ఛంతి పతివ్రతాః॥ 13-250-61(91352)
అథవా భర్తరి మృతే వైధవ్యం ధర్మమాశ్రితాః।
తూష్ణీం భౌమం జలే నిత్యమంజలిస్నానముత్తమం।
వ్రతం చ పతిముద్దిశ్య కుర్యశ్చైవ విధిం తతః॥ 13-250-62(91353)
ఏవం గచ్ఛతి సా నారీ పతిలోకమనుత్తమం।
రమణీయమనిర్దేశ్యం దుష్ప్రాపం దేవమానుషైః॥ 13-250-63(91354)
ప్రాప్నుయాత్తాదృశం లోకం కేవలం యా పతివ్రతా।
ఇతి తే కథితం దేవ స్త్రీణాం ధర్మిమనుత్తమం॥ 13-250-64(91355)
భవతః ప్రియకామిన్యా యన్మయోక్తం తవాగ్రతః।
చాపల్యాన్మమ దేవేశ తద్భవాన్క్షంతుమర్హతి॥ 13-250-65(91356)
నారద ఉవాచ। 13-250-66x(7679)
ఏవం వదంతీం రుద్రాణీం లజ్జాభావసమన్వితాం।
ప్రశశంస చ దేవేశో వాచా సంజనయన్ప్రియం॥ 13-250-66(91357)
ఋషయో దేవగంధర్వాః ప్రమదాశ్చ సహస్రశః।
ప్రణంయ శిరసా దేవీం స్తుతిభిశ్చాభితుష్టువుః॥ 13-250-67(91358)
పూజయామాసురపరే దేవదేవ ముదా యుతాః।
సంవాదం చింతయంత్యంతే శ్రద్దధానాః సుచేతసః॥ 13-250-68(91359)
తతస్తు దేవదేవేశో దేవీం వచనమబ్రవీత్।
శృణు కల్యాణి మద్వాక్యం సంవాదోఽయం మయా తవ।
పుణ్యం పవిత్రం ఖ్యాతం చ భవితా నాత్ర సంశయః॥ 13-250-69(91360)
య ఇమం శ్రావయేద్విద్వాన్సంవాదం చావయోః ప్రియే।
శుచిర్భూత్వా నరాన్యుక్తాన్స తైః స్వర్గం వ్రజేత్సుఖం॥ 13-250-70(91361)
యస్త్వేనం శృణుయాన్నిత్యం సంవాదం చావయోః శుభం।
కీర్తిమాయుష్యమారోగ్యం లభతే స గతిం పరాం॥ ॥ 13-250-71(91362)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి పంచాశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 250 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-250-59 సర్వాః పూతా భవంతి తా ఇతి థ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.